Hiikkaa Jechootaa

 Afaan Oromoo Fi Afaan Ingiliizii

There are 5 vowels in the Oromo language.

  Short  vowels                    long vowels

a                                          aa           aarii                anger

e                                          ee         eeboo               spear

i                                           ii           ilmoo                offspring

o                                          oo        olaanaa            super

u                                           uu         uffata                  dress/ cloth

 

There are also 21 basic consonants in Oromo language. .

 

b                                              baabbaa                  dad

c                                              caabii                       plate

d                                              damma                         honey

f                                               farda                            horse               

g                                              gaala                            camel

h                                               harree                          donkey

j                                               jaamaa                         blind

k                                              kalee                                       kideny

l                                               lafa                                  earth

m                                             marga                                   grass

n                                              nama                                     human/man

q                                              qamalee                      ape                

r                                               raammoo                      worm    

s                                               saree                                      dog

t                                               tabba                                      hill                  

w                                             Waaqayyo                   God

x                                              xaxamaa                      complex  

y                                              yakka                                      crime

 

Diphthongs  

Ch                                gurraacha                     black  

Dh                                dhadhaa                     butter

Ny                               nyaata                                    food

Ph                                salphaa                                  easy                                      

Sh                                shan                                        five

 

 

Foreign sounds

The sounds of the following characters are not found in Oromo language,

 but they are used in the Oromo language as adopted sounds.

p                                  koppii                      copy

v                                  talavidzinii                 television

z

 

A key to pronunciation of any Oromo word

  (1) If similar consonants are double in a word, the sound should be stressed/ emphasized.  

komee                         complaint                          

kommee                      come

 

 (2) If similar vowels are double in a word the sound should be longer.

 

Laagaa      roof of the mouth

 laga         river

 

Greeting words

Come back safely.               Nagaan gali/galaa

Come in                                   seen/seenaa

God bless you.                         Waaqayyo si haa eebbisu.

Good afternoon?                    Attam oolte / ooltan?

Good morning?                         Attam bulte/bultan?

Goodbye                                  Nagaan turi / turaa

Have a good day.                  Guyyaa nagaa siif haa ta'u.

Hello                                        Ashamaa

Hi                                             Attam                  

How are you?                           Attam jirta/jirtu?    

I am fine, Praise the Lord.    Nagaa, galata Waaqayyoo

I am fine.                                  Nagaa. / Fayyaa.   

Please                                      maaloo

Sit down                                   taa'i/ taa'aa

Thank you.                               Galatoomi/ galatoomaa

Von voyage.                             Karaa nagaa.

Welcome                                  baga nagaan dhufte/ dhuftan

 

Transportation  

Accident                       balaa

Address                       teessoo

Air port                        buufata xiyyaaraa

Airplane                       xiyyaara

Arrival                          dhufa, galma

Awake                         damaksuu

Baggage                       mi'a karaa

Bar                               mana buna

Bathroom                     mana dhiqannaa

Battery                         baatirii

Bed                              siree

Bicycle             biskiliitii

Blanket             uffata halkanii

Boat                             bidiruu

Brake                           fireenii

Bridge                          riqicha

Bus station                    buufata atoobisii

Bus                              atoobisii

Car                              konkolaataa

Cold water                   bishaan dilallaa'aa

Driver                           konkolaachisaa

Driving license              hayyama konkolaachisuu

Electricity                     elektiriika

Envelope                      poostaa

Fire                              ibidda

Flea                              tafkii

Gasoline                       benizila

Go                               deemuu

Guest house                  mana keessummaa

Guest                           keessummaa

Guide                           dura-deemaa

Horse                           farda

Hot water                     bishaan o'aa

Hotel                            hoteela

Information                   odeeffannoo

Insurance                      inshuraansii

Light                             ibsaa

Map                             maappii

Market                         gabaa  

 

Message                       ergaa

Mud                             dhoqqee

Mule                            gaangee

Needle                         lilimmoo

Package                       ba'aa

Passenger                     karaa-deemaa

Petrol station                baka bobaa’aa bitatan

Police                           pooliisii

Post office                    mana poostaa

Railways                       karaa baaburaa

Receive                        fudhachuu

Restaurant                    mana nyaataa

Road                            daandii, karaa

Room                           kutaa

Send                            erguu

Ship                             doonii

Shop                            suuqii

Stop                             dhabadhu

Swimming pool            bishaan daakaa

Taxi                              taaksii

Telephone                    bilbila

Tissue paper                 waraqaa mana fincaanii

Toilet                            mana fincaanii

Tout                             wayyaalaa

Towel              fooxaa

Town, city                    magaalaa

Traffic             tiraafikii

Train                            baabura

Umbrella                      dibaabee

Village                          ganda

Weather                       haala qillensaa

 

Directions

Back                            booda

East                              ba'a

Front                            fuuldura

Left                              bitaa

North                           kaaba

Right                            mirgaa

Side                             bukkee, cinaa

South                           kibba

West                            lixa

 

Time  

 

Days of the week

Monday                                   Wiixata

Tuesday                                   Kibxata

Wednesday                              Roobii

Thursday                                  Kamsa

Friday                                      Jimata

Saturday                                   Sanbata

Sunday                         Dilbata

 

 

 

3:00 am                        iyyaa handaaqqoo

Afternoon                     Waaree booda

Dawn                           Obboroo

Day                              Guyyaa

Evening                        Galgala

Mid night                      halkan walakkaa

Morning                       Ganama

Night                            Halkan

Noon                           Waaree, saafaa

Twilight                        Dimimmisa

 

 Months of the Year  

January                         Amajjii

February                      Guraandhala

March                          Bitootessa

April                             Caamsaa

May                             Ebla

June                             Waaxabajjii

July                              Adooleessa

August                          Haggaya

September                    Fulbaana

October                       Onkoloolessa

November                    Sadaasa

December                    Muddee         

 

Seasons of the year 

Autumn                        birraa

Spring                          arfaasaa

Summer                        ganna

Winter             bona

 

General time related words

Afterwards                               gulana

Again                                       ammas, lammaffaa

Ago                                          dur, qaata

Always                         yeroo hundaa

Appointment                             beellama

Century                                    jaarraa

Early                                        dafee

Hour                                        saatii, saa'a

Last year                                  waggaa darbe

Late                                         yeroo dabarsuu

Minute                                      daqiiqaa

Month                                      ji'a, baatii

Next year                                 waggaa dhufu  

 

Shadow                                    gaaddidduu, gaaddisa

Sometimes                                takka takka, darbee darbee

Sun rise                                    ba'a biiftuu

Sunset                                      lixa biiftuu

The day before yesterday              dheengadda

Time                                         yeroo

Today                                      har'a

Tomorrow                                booru

Tonight                         galgala har'aa

When                                       yoom

Year                                         waggaa

Yesterday                                 kaleessa

 

 

Numbers
1                                            tokko  
2                                            lama  
3                                            sadii  
4                                            afur  
5                                            shan  
6                                            ja'a  
7                                            torba  
8                                            saddeet  
9                                            sagal  
10                                        kudha  
11                                        kudha-tokko  
12                                        kudha-lama

20                                        digdama

21                                        digdamii-tokko

22                                        digdamii-lama  

30                                        sodoma

31                                        sodomii-tokko

32                                        sodomii-lama  

40                                        afurtama

41                                        afurtamii-tokko

42                                        afurtamii-lama  

50                                        shantama

51                                        shantamii-tokko

52                                        shantamii-lama  

60                                        jaatama

61                                        jaatamii-tokko

62                                        jaatamii-lama  

70                                        torbatama

71                                        torbatamii-tokko

72                                        torbatamii-lama  

80                                        saddeettama

81                                        saddeettamii-tokko

82                                        saddeettamii-lama  

90                                        sagaltama

91                                        sagaltamii-tokko

92                                        sagaltamii-lama  

100                                    dhiba

101                                    dhibaa fi tokko

102                                    dhibaa fi lama  

110                  dhibaa fi kudhan

120                  dhibaa fi digdama

200                                    dhiba- lama

300                                    dhiba- sadii

1000                                kuma

1001                                kumaa fi tokko

1002                                kumaa fi lama

2000                                kuma lama

3000                                kuma sadii

100,000           kuma dhiba

1000,000         kitila, miliyoonii  

add  (+)                        idda'uu

subtract  (-)                  irrisuu

divide  (    )                 hiruu

multiply  (x)                  baay'isuu

equal  (=)                     walqixxee 

 

Money  

Bank                            baankii

Borrow                        liqeessuu

Buy                              bituu

Cash                            kaashii, callaa

Check                          cheekii

Cheep                          gatii cabaa, rakasa

Coin                             saantima, niiree, taamunii

Cost                             gatii

Custom                        qaraxa

Dollar                           doolaarii

Exchange                      jijjiirraa

Expense                       baasii

Expensive                     mi'aa

Foreign currency            qarshii biyya alaa

Form                            unkaa

Income                         galii

Identification card            waraqaa eenyummaa

Loan                            liqii

Local currency            qarshii biyya keessaa

Money                         qarshii

Passport                       paaspoortii

Profit                            bu'aa

Rate of exchange            hamma jijjiirraa

Receipt             naga'ee

Salary                           mindaa

Sell                               gurguruu

Signature                      mallattoo

Transfer                        dabarsuu

 

Food Related words

 

Appetite                       fedhii nyaataa

Banana                         muuzii

Beans                           baqilaa

Beef                             foon sangaa

Bread                           maxinoo, daabboo

Butter                           dhadhaa

Cabbage                      raafuu

Cake                            keekii

Cheese                         baaduu

Chicken                        handaaqqoo

Chili                             qeexoo, qaaraa

Chips                           waaddii dinnichaa

Coffee                          buna

Corn                            boqqoolloo

Drink                            dhugi

Eat                               nyaadhu

Egg                              hanqaaquu

Fish                              qurxummii

Fried barley                  qorii

Fruit                             ija mukaa

Garlic                           qulubbii adii

Grapes                         ija wayinii

Honey                          damma

Juice                             cuunfaa ija muka

Lamb                           foon hoolaa

Lemon                          loomii

Lentils                          misira

Local bread                  buddeena

Milk                             aannan

Mineral water               bishaan Amoo

Onion                           qullubbii

Peanut                          ocholoonii

Pepper                         miximmixa

Pork                             foon booyyee

Potato                          dinnicha

Rice                             ruuzii

Roasted beef                waaddii foonii

Salad                            salaaxaa  

 

Salt                              soogidda

Sauce                           ittoo

Spices                          qimamii

Spoon                          fallaana

Sugar                           shukkaaraa

Tea                              shaayii

Vegetables                   ashaakkiltii

Water                           bishaan

Yogurt                          itittuu  

Breakfast                      ciree

Lunch                           laaqana

Tea time                       fucha-butee

Supper                         irbaata

Dinning room                kutaa nyaataa

Meal                            dhi'aana, nyaata,

 

 Colors

 Black                           gurraacha

Brown                          magaala

Gray                             daalacha

Green                           magarisa

Red                              diimaa

White                           adii

Yellow                         kelloo

 

Important phrases

 A little.                                                 Xinnoo – xinnoo.

Can you read this script for me?      Qubee kana anaaf dubbisuu ni dandeessaa?

Can you tell me his job?                        Hojii isaa natti himtaa?

Congratulations.                                   Baga gammade/ gammaddan

Could you please help me?                        Maaloo na gargaaruu ni dandeessaa?/dandeessuu?

Did you understand?                              Sii galeeraa?/ Isinii galeeraa?

Do you drink coffee?                         Buna ni dhugdaa?

Do you need more food? No.                  Nyaata biraa ni barbaaddaa? Waawuu/ lakkii.

 

Do you speak English?                        Afaan faranjii ni beektaa?

He is a good person.                         Inni nama gaarii dha.

He is not the man we are looking for. Lakkii, namichi nuyi barbaadnu isa miti.

How do you say it in Oromo?                       Afaan Oromootiin maal jedhama?

How much is it?                                 Hammamii?/ Meeqa?

How was it?                                         Attam ture?

I agree                                                  Tole.

I am a guest.                                         Ani keessummaa dha.

I am sorry.                                            Nan gadda.

I did not understand.                               Anaaf hin galle./  Nuuf hin galle.

I do not need more food.                   Nyaata biraa hin barbaadu.

Is it right? No, it is not right.                 Sirrii dhaa? Waawuu, sirrii miti.

Is that the man we are looking for?             Namichi nuyi barbaadnu isa sanaa?

It is delicious food.                            Nyaata miy'aa'aa dha.

It is good news.                                    Oduu gaarii dha.  

 

No problem.                                         Rakkon hin jiru.

No, I do not.                                        Waawuu./ Lakkii.

Oromo culture.                         Aadaa Oromoo.

Pardon.                                                Naa dhiis.

Please, eat.                                           Maaloo, nyaadhu.

See you.                                               Walargina

The road is safe.                             Karaan nagaa dha.

They left their baggage in the hotel.    Isaan mi'a isaanii hoteela kessatti dhiisan.

This is our church.                                     Kun mana kadhataa keenya.

This is very special.                         Argamee hin beeku. Adda.

We are visitors.                                    Nuyi duwwattoota.

Well stay.                                             Baga nagaan turte/ turtan.

What is it?                                            Maal inni?

What is your name?                          Maqaan kee eenyu?

What is your religion?                        Amantaan kee maal inni?  

 

When shall we meet?                           Yoom wal argina?

Where are you coming from?                Eessaa dhufta?/ dhufta?                 

Where does she come from?                         Isheen eessaa dhufti?

Where is it?                                          Eessa?/ Eessa dha?

Where is my room?                          Kutaan kiyya eessa?

Where is your residence?                    Iddoon jireeny keessan eessa?

Who are you?                                       Ati  eenyu dha?

Who is her husband?                                  Abbaan manaa ishee eenyu dha?

Who is that?                                         Eenyu inni?

Why are you come late?                    Maaliif yeroo dabarsite?

Yes, I do.                                             Eeyyee.

You are my friend.                           Ati michuu kiyya.

You lost your key.                              Ati bantuu kee ni gatte.

 

Common words

 Agriculture                    qonnaa

Ankle                           koomee

Ape                              qamalee

Arm                             irree

Armpit             bobaa

Baboon                        jaldeessa

Bachelor                       qeerroo

Back                            dugda

Beautiful                       bareedduu

Behind             booda

Believer                        amanaa

Bible                            Macaafa Qulqulluu

Bird                              simbirroo

Blind                            jaamaa

Blood                           dhiiga

Body                            nafa, dhagna  

 

 Bone                           lafee

Book                            kitaaba

Boy                              gurbaa

Boyfriend                     michuu dhiiraa

Brother                         obboleessa

Buffalo                         gafaarsa

Business                       daldala

Businessperson            Daldaalaa

Cat                               adurree

Cheek                          maddii

Chest                           qoma

Child                             Mucaa

Church building            mana kadhataa

Church                         waldaa amantootaa

Clinic                            mana hakiimii

Cloth                            uffata

Cloud                           duumessa  

 

Conference                   wal ga'ii

Constitution                  heera mootummaa

Cross                           fannoo

Culture                         aadaa

Dance                          sirba

Daughter                      intala

Deaf                             duudaa

 

Development                misooma

Dew                             fixeensa

Dictionary                     galmee jechootaa

Dog                              saree

Door                            balbala

Dream                          abjuu

Ear                               gurra

Earth                            lafa

Economy                      dinagdee

Enemy                          diina

Example                       fakkeenya

Experience                   shaakala, muuxanno

Eye                              ija

Face                             fuula

Factory                        warshallee  

 

Faith                             amantii

Family                          maatii

Famine                         beela

Far                               fagoo

Farmer                        Qotee bulaa

Father                          abbaa

Fear                             sodaa

Feast                            cidha, nyaachisa

Fence                           dallaa

Fiancée                        kaadhimaa

Finger                           quba

Flag                              alaabaa

Flood                           lolaa

 

Flower                         abaaboo, daraaraa

Fly                               titisa

Foot                             milla

Forehead                      adda

Foreign             alagaa, orma

Forest                          bosona

Freedom                      bilisummaa

Friend                          michuu

Frown                          nyaara

Funeral                         sirna awaalaa  

 

Garden                         manduubee

Genital             qaama saalaa

Girl                               dubara

Girlfriend                      michuu durbaa

Gospel                         wangeela

Grandfather                  akaakayyuu

Grandmother                akkayyaa

Group                          garee

Guard                           Waardiyyaa

Gun                              qawwee

Hair                              rifeensa

Hall                              galma

Hand                            harka

Handsome                    bareedaa

Head                            mataa

Heart                            onnee, garaa

Heaven             bantii waaqaa  

 

Here                             as

History             seenaa

Holy                             qulqulluu

House                          mana

Husband                       abbaa manaa

Ice                               cabbii

In front             fuul-dura

Inside                           keessa

Invitation                      waamicha

Itch                              cittoo

Job                               hojii

Joy                               gammachuu

Justice                          qajeelummaa

Kidding                        baaca, tapha

Kidney                         kalee

Kiss                             dhunguu

Knee                            jilba

Lady                            giiftii

Laughter                       kolfa

Law                             seera

Lawyer             abbaa seeraa

Leader                         geggeessaa

Leaf                             baala

Leg                              luka

Lesson                         barumsa, barannoo  

 

Library                         mana kitaabaa

License             hayyama

Lion               leenca

Lip                               hidhii

Liver                            tiruu

Lung                             somba

Mad                             maraatuu

Man                             dhiira

Marriage                      gaa'ela

Mirror                          of ilaalee

Modern                        ammayyaa

Monument                    siidaa  

 

Mosque                        masgiida

Mosquito                      bookee busaa

Mother                         haadha

Mountain                      tulluu

Mouth                          afaan

Nail                              qeensa

Near                            dhi’oo

Neck                            morma

News                           oduu

Nose                            funyaan

Notebook                    waraqaa yaadannoo

Now                            amma

Ocean                          garba guddaa

Office                           waajjira

Outside                        ala, diida

Palace