MAKMAAKSA OROMOO HIIKKAA ISAA WAJJIIN

  1. Aannan gaaalaa tuftus duuta, liqimsitus duuta jennaan afaanitti qabattee duute

    Hiikkaa : yoo filannoon qabdu hunduu badaa tahe , filattus dhiiftus siif hunduu sanuma.

  2. Abbaan kee eenyu jennaan , eessumni koo farda jette gaangeen.

    Hiikkaa : gara siif tahutti qajeelfachuu. Ilmi namaa waan maqaa hin qabne hin himatu ykn namni waan itti saalfatu ni dhoysa.

  3. Afaan ariifataan bulluqa alanfata.

    Hiikkaa : namni ariifatu waa hin laalatu ykn waa balleessa

  4. Afaan dubbii bare, utubaatti hasaasa.

    Hiikkaa : Amalli badaan naman dhiisu

  5. Akka duwwaa hin taaneef cuuphatee, akka itti hin qabanneef irraa hurgufe.

    Hiikkaa : waan badduu dalaganii irraa dheessuun salphaadha.

  6. Akka hin cabne beekaaf, bishaan dhagaarratti utaala.

    Hiikkaa : Abdii namni qabu waan dalagu sanirratti hin sodaatu ykn qalbii guutuun waa hojjachuu

  7. Ani iyyuutti jiraa, harmeen heerumaaf boossi jette intalli.

    Hiikkaa : kan carraa hin argatin, kan carraa argate dura argachuu qaba.

  8. Ani akkuma dur jette, eeleen manni gubannaan.

    Hiikkaa : namni duruu rakkachaa jiru, rakkoon isaaf baratamaadha. Isaaf jijjiiramni hin jiru.

  9. Ani jiran of sehaa, edaan gogaan koo gabaa jiraa jette dullattiin.

    Hiikkaa : abbaatu mana jiraa gurri ala jira.

  10. Argeef kadhatee, dhabeef komate.

Hiikkaa : waan duraan hin yaadin

12. Harreen yeroo alaaktu malee, yeroo dhudhuuftu hin beektu.

       Hiikkaa : namni waan isa duraa muldhatu malee , waan isa booda dhufuuf deemu hin beeku

12. Harreen yeroo alaaktu malee, yeroo dhudhuuftu hin beektu.

      Hiikkaa : namni waan isa duraa muldhatu malee , waan isa booda dhufuuf deemu hin beeku

  1. Ati bulbuluma bulbulii, hamma dhugu anatu beekaa jedhe namtichi.                                      Hiikkaa : Ati homa feete jedhii, ani irra siif dabraa
  2. Badiin biyya wajjiinii, godaansaa.

    Hiikkaa : wanni nama wajjiin tahan garaa nama hin nyaattu.

  3. Bakakkaan qara sodaatee, jinfuutti bua.

    Hiikkaa : nama jabaa sodaatanii, lafaatti afaan bahan.( egee leencaa qabuurra, eegee saree qabuutu salphata akkuma jedhamu)

  4. Banuu didee, haruu didaa jedhe jagni dabeessaan.

    Hiikkaa : namni waan tokko dalaguu dadhabe, waan dalaguu dandahurratti hirmaachuu qaba.

  5. Bara dhaqna qabanne, haasofna waa’ee dhiiraa jette intalli.

    Hiikkaa : waan namni dhaadu (jaju) gaafa argan beekan.

  6. Beeka jedhee, namtichi saree kolaasee ajjeese.

    Hiikkaa : waan hin beeyne tokkotti utaaluun booda rakkina fida.

  7. Bishaan mataa gahe, miila hin hanqatu.

     Hiikkaa : wanti dhuma waan tokkoo miidhe, kan hafes miidhuu hin oolu (dubbii siif deemtu takka nama biraatiin yoo jedhame anas akkasuma naan jedha jettee ibsachuudhaaf)

20.Bishaan laga yaa’u, manaa dheebuu taa’u.

   Hiikkaa : waan itti hajaman tokko, hifannaaf jecha godhuu dhabuu.

21.Bitaan yaabbadhuu mirgaan yaabbadhuu wal geettiin kooraa.

     Hiikkaa : garuma feeteen naannayii bakka barbaachiftu gahii.

22. Biyya jaamaatti, namni ija tokkoo mootii dha.

      Hiikkaa : yoo wanti bayeessi dhabame, kanuma jirutti fayyadamu.

22. Booddeen harree, kan waraabessaati.

      Hiikkaa : wanti hunduu dhuma isaa gahuu oolu.

23. Bofa qoonqoo lixe, harkifnaan ni citaa, gadi dhiifnaan ni lixa.

     Hiikkaa : waan gama hundaanuu jalaa bahuu hin dandeenye.(eega kokkee gadi lixe,yoo sitti cites dhukkuba, yoo sitti lixes dhikkuba )

24. Bulee naa gale dubbiin harmee jette intalli.

   Hiikkaa : adada oldeemaniin, gorsi maanguddoo namaa galaa deema.

25. Calii buutee fi niitii baate namatu namaaf deebisa.

    Hiikkaa : bakka rakkootti namni nama gargaaru barbaachisaadha.

26. Cimnaan nyaannee miti, dhibnaan nyaanne malee jedhe jaldeessi.

    Hiikkaa : wanti humnaa ol hojjatamu, ciminaa fi dandeetti caala.

27. Daadhii cawumaf, gowwaan dheebuuf (qoonqoof) dhuga.

    Hiikkaa : Ijoolleef tapha, shinbirroof lubbuu.

28. Daakee kaa’ee hin jiru, da’ee ciisee hin jiru, kankoo maali jette niitiin.

    Hiikkaa : wanni tokkos yoo namaa hin ta’in ( gaabbii ykn of anaannachuu garsiisa)

29. Danqaa nyaanne jedhe, « jaldeessi haanphee liqimsee. »

   Hiikkaa : dubbii hamtuu fudhachuu

30. Darbatanii jinfuu hin qabatan.

  Hiikkaa : dubbiin afaanii nama baate, afaanitti nama hin deebitu.

31. Deeganii deeganiillee , coraa gogaa nyaatuu ? jedhe  « faaqiin »

   hiikkaa : hanguma fedhanis hiyyooman, waan argan hin nyaatan.

32. itti fufa...........